10 จุดอ่อนสู่ทุจริตคอร์รัปชั่นในการจัดซื้อ/จัดจ้างโครงการไอที

ผมอยากให้ซอฟต์แวร์พาร์คหรือเนคเทคหรือหน่วยงานไหนก็ได้ มาสนธิกำลังความสามารถช่วยกันรณรงค์ เพื่อลดและแก้ปัญหาทุจริตคอร์รัปชั่นในการจัดซื้อ/จัดจ้างโครงการไอทีในประเทศไทย

ปีหนึ่ง ๆ ผมพบเจอองค์กรต่าง ๆ มากมายทั้งภาครัฐ เอกชน และการศึกษา พบปะทั้งระดับผู้บริหารยันคนทำงาน (โดยเฉพาะการได้พบปะพูดคุยแลกเปลี่ยนกับกลุ่มระดับคนทำงานจริง ยิ่งได้ข้อมูลจริง เพราะพวกเขาอยู่หน้างาน) ในการทำงานของผมได้พยายามนำแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์ พยายามเสนอแนวทางการนำแนวคิดนี้มาประยุกต์กับโครงการไอที แต่ก็เหนื่อยหน่ายเพราะเห็นโครงการไอทีบ้านเรามากมายมีแต่ใต้โต๊ะ โกงกิน และเวนเดอร์เจ้าใหญ่ ๆ มีอิทธิพลค่อนข้างมากในการแทรกแซงทั้งองค์กรภาครัฐ เอกชน และการศึกษา ประเทศไทยสูญเสียเม็ดเงินมหาศาลไปกับ:

1) พิศสมัยในความทันสมัยที่เกินจำเป็น..
2) ระบบไอที(รวมถึงไลเซนส์ซอฟต์แวร์)ที่มีมูลค่าเกินความต้องการแต่กลับไม่ครอบคลุมความต้องการ
3) อุปกรณ์ฮาร์ดแวร์ที่ราคาสูงเกินจริงและมีทุจริตใต้โต๊ะกันมหาศาล
4) ระบบ maintenance โดยบริษัทซอฟต์แวร์และเวนเดอร์ที่ขาดบุคลากรที่มีคุณภาพ
5) การที่องค์กรภาครัฐตามก้นเวนเดอร์และอิงกระแสต่างชาติ(โดยเฉพาะสหรัฐอเมริกา)มากไป ขับเคลื่อนสไตล์ข้าราชการและดำเนินงานด้วยวัฒนธรรมแบบราชการเกินไป จนลืมหันมามองตัวเองมาทำความเข้าใจกับวัฒนธรรมไทยและปรับสิ่งเหล่านั้นเข้าหากัน (blend) รวมถึงการสัมผัสและเข้าใจกับ ‘รากหญ้า’ ที่แท้จริง เน้นระดับมหภาคมากเกิน จนลืมสร้างระดับจุลภาคให้แข็งแกร่ง
6) สถาบันการศึกษาที่เป็นธุรกิจมากขึ้น ๆ แต่ขาดบุคลากรอำนวยการสอนที่ครอบคลุมและมีคุณภาพพอเพียงโดยมีจำนวนที่เพียงพอ
7) องค์กรมากมายขาดผู้นำที่มีวิสัยทัศน์ โดยเฉพาะวิสัยทัศน์และความเข้าใจด้านไอทีอย่างดีพอ หรือถ้าไม่มีก็ควรมีผู้ช่วยที่ดีพอ
8) ขาดการบริหารจัดการด้านองค์ความรู้และทรัพยากรมนุษย์อย่างดีพอ ทุกวันนี้นักไอทีมากมายมีเงินเดือนเกินความสามารถ หนักไม่เอาแต่เบาสู้ แถมรักการเรียนรู้น้อยลงทุกที ๆ ใครไม่ชอบด้านเทคนิคก็หนีไปเป็น SA, tester, project manager ฯลฯ แล้วสังคมไอทีก็มีแต่บุคลากรไร้ความสามารถเกลื่อนไปหมด ผมไม่โทษว่าเขาไม่เก่ง แต่โทษการบริหารจัดการ…การกระตุ้นผลักดัน การจัด matching ระหว่าง คน ความรู้ ทักษะ และ งาน ให้เหมาะสมลงตัว
9) กระบวนการจัดซื้อ/จัดจ้างที่ไม่มีคุณภาพ มีทั้งการแทรกแซงจากบุคคลภายในองค์กร(โดยเฉพาะจากระดับสูง) และจากเวนเดอร์ภายนอก มีการกำหนดเกณฑ์ คัดเลือก ติดตาม ตรวจสอบ ที่ไม่มีคุณภาพไม่มีมาตรฐาน ไม่มีการเชื่อมโยงกับภาคกฏหมายอย่างแนบสนิท หน่วยงานด้านนี้จึงเป็นจุดโหว่สำคัญต่อการทุจริตในองค์กรและการได้มาซึ่ง ‘ของ’ ที่ไม่ ‘ดีพอ’ หรือ ‘ดีเกินหรือแพงเกิน’
10) การริเริ่มโครงการไอทีโดยปราศจากการศึกษาวิเคราะห์ความเป็นไปได้ (feasibility study) อย่างดีพอ การทำ TOR ที่ไม่สะท้อนความต้องการแท้จริง(ไม่มีคุณภาพเช่นกัน) และการประมาณการ (estimate) คน เงิน เวลา ด้วยการนั่งเทียน

เป็นข้อคิดเห็นนะครับ ทุกวันนี้ผมเห็นโครงการไอทีหลักร้อยล้านหลักพันล้านเละเทะไม่เอาอ่าวเยอะแยะ เสียดายเงินแทนจริง ๆ หลายโครงการมักเป็นของภาครัฐและรัฐวิสาหกิจเสียด้วย เสียดายเงินภาษี นี่ยังไม่นับพวกองค์กรประเภทอื่นอีก เสียดายเงินแทนจัง :(

ผมก็เป็นแค่คนตัวเล็ก ๆ คนหนึ่ง นั่งดูอยู่ในมุม ‘Bird Eye View’ บางเวลาก็เดินไปคลุกคลีตีโมง พูดคุย แลกเปลี่ยน… จนได้ข้อคิดว่า หากอยากทราบว่าไอทีในองค์กรนั้น ๆ เป็นอย่างไร ควรคุยกับคนทำงาน ไม่ใช่ผู้บริหาร เพราะคนกลุ่มนี้มักมองไม่เห็นข้อเสีย หรือไม่เคยเห็น หรือไม่ต้องการเห็น หรืออาจมีคนเอาอะไรไปปิดไว้ แล้วก็ขับเคลื่อนองค์กรอย่างมืดบอดต่อไป

ณรงค์ จันทร์สร้อย
๒๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๓

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s